Ege Denizlerinde Bulunan Balık Turleri

BARBUNYA (Mullus barbatus)
Sıcak ve ılık denizlerin
kumlu, camurlu sahillerinde 300 m.’ye varan derinliklerinde suruler
halinde yasar. 12-15 cm.’den en cok 40 cm. kadar buyur. Suyun ısı
sartlarında derinlerden sahile mevsimsel gocler yapar. 10 yıl
yasayabilir. Nisan-Haziran arası 15-100.000 yumurta doker. Etinin
lezzeti ve bol avanılmasiyla ekonomik degeri yuksektir.
CIPURA (Spanis aurata)
Ege ve Akdenizin bu namlı
balıgı Marmarada seyrek bulunur. Ortalama 25-35 cm. boy ve 0.5-3 kg.
agırlıkda, encok 60 cm. ve 6 kg.’da olabilir. Etcil bir balıktır.
Kuvvetli cenesiyle kucuk kabukluları, balıkları ve diger hayvanları
kolayca yer. Yaz devresinde sıglarda, kıs aylarında da 35-40 m.
derinliklerde yasar. Iki yas ustundekiler daha da derinlere iner.
Uremeleri Ekim-Aralık aylarında olur. 100-150.000 yumurta doker. Eti cok
lezzetlidir. Ayrıca uretim kulturune uygunlugu nedeniyle ekonomik
degeri cok yuksektir. Ege ve Akdenizde dalyanlarda yetistirilerek
pazarlanır.
FANGRI MERCAN (Sparus pagrus)
Bir Mercan turudur ve
Tranca ile buyuk benzerlik gosterir. Ortalama 25-35, encok 80 cm. boyda
sıcak denizlerde, guney Ege ve Akdenizde yaygın bulunan kabuklular,
yumusakcalar ve kucuk balıklarla beslenen etcil bir balıktır. Taslık ve
kayalıkların magaralı oyuklarında yasar. Uremesi bahardan agustosa kadar
surer. Mercan ailesi icinde eti en lezzetli olanlardandır, ancak seyrek
bulundugu icin ekonomik degeri bolgeseldir.
ISPARI ISPAROZ (Diplodus anniuaris)
Butun denizlerimizin sıcak
ve ılık sahil bolgelerinde yasayan bir Karagoz turudur. 16-20 cm.’e
buyuyebilir. Deniz kurtlan, karides, yosunlar ve balık yavrularıyla
beslenir. Gocer balıklardandır. Ilkbahardan yaz sonuna kadar uremelerini
surdurur. Eti beyaz, yaglı ve lezzetlidir.
ISKORPIT (Scorpaena porcus)
Yasamı aynı aileden olan
Lipsoz’un aynıdır. Farkları Iskorpitin Lipsoz’a gore daha kucuk olması
(ortalama 20-30 cm.) ve renginin koyulugudur. Iskorpit’in de dikenleri
Lipsoz gibi cok zehirlidir. Bu nedenle yakalandıgında dikkat
edilmelidir. Eti lezzetli ve cok yararlıdır.
KALKAN (Psetta maxima)
Bir dip balıgı olan Kalkan
Karadeniz’in en tanınmıs balıklarındandır. Bogazlar, Marmara, Ege ve
Akdeniz’de seyrek rastlanır. Gezici balık degildir. Butun hayatı dipte
yatmakla gecer. Batı Akdeniz, Atlas Okyanusu ve Simal Denizinde Kalkanin
diger turleri yasamaktadir. 25-30 yillik omru olan Kalkan Balıgı 1 m.
boya erisebilir. Sahillerde 5-10 m.’den baslayarak 300-400 m.
derinliklere inebilir. Etcil ve fazlasıyla obur bir balıkdır. Erkekleri
5-6, disileri ise 6-7 yaslarında olgunlasıp uremeye gecebilir. Uremeleri
10°-15°C sularda Nisan’dan Haziran’a kadar surer. Milyonlarca yumurta
vermesi yanında etinin lezzeti ve verimliligi ile ekonomik degeri cok
yuksektir.
KARAGOZ (Diplodus vulgaris)
Butun denizlerimizde,
cogunlukla Marmara ve Ege’de ılıman suların kayalıklarında yasayan, bol
bulunan ve sevilen yerli balıklarımızdandır. Suruler halinde yasar.
Suların isi sartlarına gore bahar aylarından Agustosa kadar ureme yapar.
Cesitli turleri sularımızda yasar. Kuyrugu lekeli ve cizgili olanı
Isparoz/ispari olarak tanınır. Lezzetli eti ve bol avlanılmasıyla
ekonomik degeri yuksek bir balıktır.
KIRMA MERCAN (Pagellus aceme)
Mercan ailesindendir. 0-400
m. bazende 700 m. derinliklere inebilmektedir. Yasam cevresi taslık,
kayalık ve dibe yakın yerlerdir. Boyları 35-40 cm.’ye ulasabilir. Eti
beyaz, gevrek, ve lezzetlidir. Marmara, Canakkale Bogazı ve Ege’de bolca
bulunur. Ekonomik degeri yuksektir. Denizlerdeki ısıya gore ilkbahardan
baslayarak Agustos’a kadar uremeleri surer. Etcil balık olan Mercanlar
cesitli kucuk balıklar, kabuklular ve omurgasızlarla beslenir.
KOLYOZ (Scomber japonicus )
Butun denizlerimizde
bulunmakla beraber daha cok Marmara balıgı sayılır. Uskumruya cok benzer
fakat ayrı bir turdur. Buyuk okyanusta da suruler halinde yasar. Kucuk
balıklar, yavrular ve planktonlarla beslenir. 2-3 yasında olgunlasan
disileri Temmuz-Agustos arası 300-400.000 yumurtayı denize bırakır. Eti
uskumru kadar lezzetli olmamakla beraber, taze-kuru-tuzlu olarak bol
tuketilen bir balıktır.
LAHOZ/GIRIDA (Epinephelus aeneus)
Ege ve bilhassa Akdenizde
yaygın bulunan, boyları 1 metre olabilen bir Hani turudur. Fazla
derinlere gitmeden kayalık, taslik veya cakıllı alanlarda yasar. Oldukca
yırtıcı, etcil bir balıktır. Irili ufaklı her turlu kabuklular,
omurgasızlar ve kucuk balıklarla beslenir. Mayıs-Haziran arasında ureme
yapar. Akdenizin eti cok lezzetlli, sohretli balıklarındandır. Ancak
ekonomik degeri bolgeseldir.
LEKELI MERCAN (Pagellus bogaraveo)
Mandagoz Mercan’da denir.
Ege ve Akdenizde yaygindir. 100-300 m.’ye varan derinliklerde sahile
yakin kabuklular, omurgasizlar ve sualti bitkileriyle beslenerek yasar.
Boyu 30-50 cm. olabilir. Hermafrodit bir baliktir. Hem erkeklik, hem de
disilik karakteri gosterir. Sularin isisina bagli olarak bahar aylarinda
ureme yapar. Eti beyaz gevrek ve lezzetlidir. Ekonomik degeri
yuksektir.
LEVREK (Dicentrarhus labrax)
Denizlerimizde ve
denizlerin nehirlerle karistigi acisu bolgelerinde yasar. Hani
ailesindendir. Fazla gezici olmayan Levrek yerli baliklardan sayilir.
Gencken grublar halinde sonralari tek basina yasar. Yasam ortami
karanlik ve kuytu yerlerdir. Bu nedenle gemi batiklari veya kaya
oyuklarinda yuvalanir. Yakl.20 yillik yasami olabilen Levrek ortalama
50-60 cm.’den 1 m. boy ve 10-12 kg. agirliga erisebilir. 40 cm. den
kucuklerine ispendek denir. Kucuk yavru baliklarla beslenir. Ocak-Mart
arasinda 500.000-2.000.000 yumurta dokerek yuksek bir ureme gosterir.
Eti en lezzetli baliklarrin basinda gelir. Bu nedenlerle ekonomik degeri
cok yuksektir.
LUFER (Pomatomus saltator)
Gezici baliklardan olan
Lufer Karadeniz’le Ege denizi arasinda dolasir, buyumesinin asamalan
icinde degisik isimler alir. Buna gore boylari, 10 cm.ye kadar olanlar
Defneyapragi, 15-18 cm.’ye kadar olanlar cinakop, 18-25 cm.’ye kadar
olanlar Sankanat 28-35 cm. ‘ye kadar olanlar Lufer, 35 cm.’den fazla
olanlari da Kofana diye adlandirilir. Seyrek olarak Kofanalann 60 cm.
‘yi astigi, hatta 1 m. ye ulastigi gorulmustur. Lufer sonbahar-kis
aylarinda en lezzetli ve olgun devrini yasar. Yaz ortalarindan sonbahara
kadar da kislamaya gecerler. Ilik sularin 10-200 m. derinlikderinde
yasar. Uremeleri bahar sonu ile yaz basidir. Kademeli olarak 60-80.000
yumurta verir. Bol verimliligi ve etinin lezzetiyle ekonomik degeri cok
yuksektir.
MAVI-KEFAL (Chelon labrosus)
Kefal, denizlerimizin sicak
ve ilik bolgelerinde, kiyilara yakin, denizle iliskili nehir
agizlarinda ayrica icsularda ve suruler halinde yasayan bir balik
turudur. Denizlerimizde Haskefal, Altinbaskefal, Topbaskefal, Mavri
Kefal, Dudakli Kefal gibi cesidi turleri vardir.
ORFOZ (Epinephelus guaza)
Hani turunden ve Levrekle
akrabadir. Ortalama 60-70 cm.’den 1-1.5 m. boy ve 30-40 kg. agirliga
erisebilir. Ege ve Akdeniz baligidir. Taslik, kumluk ve yosunlu sahil
bolgelerinin 8 m.den 150 m. derinliklerine kadar yanliz yasar.
Etoburdur. Irili, ufakli kabuklular ve yumusakcalarla beslenir. Eti cok
lezzetli olmakla beraber yaslilari kuru ve lifli olur. Denizlerimizde az
bulunmasina ragmen sualti zipkin avcilari tarafindan turun yasami
acisindan tehlikeli bir sekilde tuketilmektedir.
ORKINOS (Thunnus thynnus)
Denizlerimizde yasayan iri
ve cok degerli bir baliktir. Uzunluklan 3-4 m., ve agirliklan da 100-150
kgr.’dan 800 kgr.’a kadar olabilir. Cesitli turleri vardir. Orkinos
suru halinde yasayan gezici baliklardandir. Yazin Karadenize ciktiktan
sonra sonbaharda Marmara’ ya ve oradan da Ege’ye gecerek hemen butun
Akdenizi dolasirlar. Bu gezilerinde saatte 40-60 km. hizla yol
alabilirler. Genel olarak ust sularda yasarlar. Mart-Agustos arasinda
urerler ve yaklasik 1 milyona yakin yumurta verirler. Yasam sureleri
ortalama 15 yildir. Ihracat ve gida endustrisi yonunden ekonomik degeri
cok yuksektir.
SARDALYA (Sardine pilchardus)
Suru halinde yazin orta,
kisin derin sularda yasayan gezici baliklardir. Eskiden deniz ustunun
ates aydinlatmasiyla avciligindan oturu Ates Baligi diye de taninir.
Boylari ortalama 15 en cok 20-22 cm. olur. Deniz icinde henuz yumurtadan
cikmis balik yavrulari ve planktonlari yiyerek besinlenir. Karadeniz,
Marmara, Canakkale Bogazi bolgesi ve Kuzey Ege’de bol bulunur. Etinin
lezzeti ve cesitli kullanim alaniyla ekonomik degeri cok yuksektir.
Uremeleri Nisan’dan Eylul’e kadar genis bir devrede ve cok kerelerde
olur. Yaklasik 20.000 yumurta verir.
SINAGRIT (Dentex dentex)
Karagoz ailesinden olan
Sinagrit Ege ve Akdeniz’in sert, hareketli ve kuvvetli bir baligidir.
1-1.5 m. boy ve 10-15 kg. agirliga buyuyebilir. Kabuklular, yumusakcalar
ve ozellikle Murekkep baligi ile beslenir. Kuvvetli cenesiyle bir
istakozu rahatca kirip, yiyebilir. Yazin kiyilarin taslik, kayalik
bolumlerinde, kisinda 300 m.’ye varan derinlerde kucuk suruler halinde
yasar. Ilkbahar aylarinda ureme yapar. Etinin lezzeti ve ender
avlanmasiyla cok kiymetli bir baliktir. Olta avciligi da amatorler icin
degerlidir.
SIVRIBURUN KARAGOZ (Diplodus puntazzo)
Karagoz baliklari Marmara,
Ege ve Akdeniz kiyilarimizin en taninmis baliklarindandir. Karadeniz
bolgesinde de rastlanir. 0-400 m. derinliklerde yasar. Sivriburun
Karagoz 35 cm.’ye kadar buyuyebilen, suru halinde yasayan, mevsimsel
olarak beslenme, ureme, kislama gibi nedenlerle oldukca uzun mesafelerde
goc eden baliklardir. Kiyilarin taslik, cakillari arasinda bitkileri ve
kucuk kabuklularla besinlenir. Bu baliklarin mensuboldugu SPRIDEA
familyasina ait pek cok balik turu sularimizda yasar.
TEKIR (Mullus surmuletus)
Karadeniz disinda diger
denizlerimizde yazin rastlanir. Boylari 15-35, encok 25 cm. olabilir.
Kumluk, camur veya taslik kiyi kesimlerinin 3 m. ‘den 100 m.’ye kadar
derinlerinde gidip gelerek yasar. Diplerdeki kabuklular, bocekler ve
diger canlilarla beslenir. Yaz aylarinda ureyip yapiskan yumurtalarini
10-60 m. derinlere birakir. Etitin lezzeti eski Roma caglarindan beri
namlidir. Bol avlanilan, ekonomik degeri yuksek bir baliktir.
TRANCA (Pagrus ehrenbergi)
Mercan ailesinden ve Fangri
ile ayni turdendir. Ege’nin unlu baligidir. Sicak ve ilik denizlerin
20-25 m. derinlerinde yosun ve bitki ortulu kumluk veya tasliklarda tek
basina yasar. Boyu 30-50, encok 75 cm. olur. Kis aylarinda 150 m.
derinlere iner. Kuvvetli cenesi ve disleriyle her turlu kabukluyu kirip
yiyebilir. Aynca dip hayvanlari ve baliklarda besinine ek olur.
Hermafrodit, hem erkek, hem de disi karakteri gosterir. Yaz aylannda
ureme yapar. Eti beyaz ve lezzetlidir. Gecmiste asiri avlanilmasi
neslini cok azaltmistir.
ZARGANA (Belone belone)
60-70 cm. bazan da 1 m.
uzunlugu varan Zargana ortalama 18 yil yasar. Hamsi, Caca, Camuka ve
Kiraca gibi kucuk baliklarla besinlenir. Iliman denizlerimizin yerli
baliklarindandir. Kilic baligi baslica dusmanidir. Yapisiyla gayet cevik
ve suratli bir baliktir. Kendini korumak icin su yuzeyine sicrayarak da
yuzebilir. Eti yonunden degerlidir. Ilkbahardan sonbahara kadar ureme
surecinde 30-50 bin yumurta verir.
ZURNA BALIGI (Scomberesox saurus)
Uskumru Turnasi’da denir.
Ilik ve sicak denizlerin ust duzeylerinde ve sahillerden uzakta yasar.
Uzunluklari ortalama 50 cm.’dir. 20-30’lu grublar halinde gezerler.
Bilhassa Ege ve Akdenizde rastlanir. Etcil bir baliktir ve suru
halindeki kucuk baliklarla beslenir. Etleri beyaz ve lezzetli olmakla
beraber fazla avlanmamaktadir. Erken ilkbahardan yaza kadar her
seferinde 1000-1500 olmak uzere 7-8 defa yumurta verirler.

Free Avada WordPress Theme is the ultimate multi-purpose WordPress theme.

Olga AYÇİÇEK
Olga AYÇİÇEK

Latest posts by Olga AYÇİÇEK (see all)